SAMSUN'A ÇIKTIÐIM GÜN GENEL DURUM VE GÖRÜNÜÞ |
| 1919 yýlý Mayýsýnýn 19'uncu günü Samsun'a çýktým. Ülkenin
genel durumu ve görünüþü þöyledir :
Osmanlý Devleti'nin içinde bulunduðu grup, I. Dünya Savaþý'nda yenilmiþ, Osmanlý ordusu her tarafta zedelenmiþ, þartlarý aðýr bir ateþkes anlaþmasý imzalanmýþ. Büyük Savaþ'ýn uzun yýllarý boyunca millet yorgun ve fakir bir durumda. Milleti ve memleketi I. Dünya Savaþý'na sürükleyenler, kendi hayatlarýný kurtarma kaygýsýna düþerek memleketten kaçmýþlar. Saltanat ve hilâfet makamýnda oturan Vahdettin soysuzlaþmýþ, þahsýný ve bir de tahtýný koruyabileceðini hayal ettiði alçakça tedbirler araþtýrmakta. Damat Ferit Paþa 'nýn baþkanlýðýndaki hükûmet âciz, haysiyetsiz ve korkak. Yalnýz padiþahýn iradesine boyun eðmekte ve onunla birlikte kendilerini koruyabilecekleri herhangi bir duruma razý. Ordunun elinden silâhlarý ve cephanesi alýnmýþ ve alýnmakta... Ýtilâf Devletleri, ateþkes anlaþmasýnýn hükümlerine uymayý gerekli bulmuyorlar. Birer bahane ile Ýtilâf donanmalarý ve askerleri Ýstanbul' da. Adana iIi Fransýzlar; Urfa, Maraþ, Ayýntap (Gaziantep) Ýngilizler tarafýndan iþgal edilmiþ. Antalya ve Konya'da Ýtalyan askerî birlikleri, Merzifon ve Samsun'da Ýngiliz askerleri bulunuyor. Her tarafta yabancý subay ve memurlar ile özel ajanlar faaliyette. Nihayet, konuþmamýza baþlangýç olarak aldýðýmýz tarihten dört gün önce, 15 Mayýs 1919'da, Ýtilâl Devletleri'nin uygun bulmasý ile Yunan ordusuda Ýzmir'e çýkartýlýyor. Bundan baþka, memleketin her tarafýnda Hristiyan azýnlýklar gizli veya açýktan açýða kendi özel emel ve maksatlarýný gerçekleþtirmeye devleti bir an önce çökertmeye çalýþýyorlar. Sonradan elde edilen güvenilir bilgi ve belgelerle iyice anlaþýlmýþtýr ki, Ýstanbul Rum Patrikhanesi'nde kurulan Mavri Mira Hey'eti illerde çeteler kurmak ve idare etmek, gösteri toplantýlarý ve propagandalar yaptýrmakla meþgul. Yunan Kýzýlhaç'ý ve Resmî Göçmenler Komisyonu , Mavri Mira Hey'eti'nin çalýþmalarýný kolaylaþtýrmakla görevli. Mavri Mira Hey'eti tarafýný,olan yönetilen Rum okullarýnýn izni teþkilâtlarý, yirmi yaþýndan yukarý gençleri de içine almak üzere her yerde kuruluþunu tamamlýyor. Ermeni Patriði Zazen Efendi de, Mavri Mira Hey'eti ile birlikte çalýþýyor. Ermeni hazýrlýðý da týpký Rum hazýrlýðý gibi ilerliyor. Trabzon, Samsun ve bütün Karadeniz sahillerinde örgütlenmiþ olan ve 4 Ýstanbul'daki merkeze baðlý bulunan Pontus Cemiyeti hiç bir engelle karþýlaþmadan kolaylýkla ve baþarýyla çalýþýyor. |