ÝNGÝLÝZ MUHÝPLERÝ CEMÝYETÝ |
|
Ýstanbul'da çeþitli maksatlarla gizli ve açýk olmak üzere kurulmuþ, parti veya dernek adý altýnda birtakým kuruluþlar da vardý. Ýstanbul'da önemli sayýlabilecek kuruluþlardan biri Ýngiliz Muhipleri Cemiyeti idi. Bu addan, Ýngilizlere dost olanlarýn kurduðu bir dernek anlaþýlmasýn. Bence, bu derneði kuranlar kendi þahýslarýný ve kendi çýkarlarýný gözetenler ile, kendi çýkarlarýnýn korunma çaresini Lloyd George (Loyt Corc) hükûmeti aracýlýðý ile Ýngiliz himâyesini saðlamakta arayanlardýr. Bu zavallýlarýn, Ýngiliz Devleti'nin Osmanlý Devleti'ni bir bütün olarak korumak ve himaye etmek isteðinde olup olamayacaðýný bir defa olsun dikkate alýp almadýklarý, üzerinde düþünülmeye deðer. Bu derneðe girenlerin baþýnda Osmanlý Padiþahý ve Halîfe-i Rûy-i Zemîn ünvanýný taþýyan Vahdettin, Damat Ferit Paþa, Dahiliye Nâzýrý olan Ali Kemal, Âdil ve Mehmet Ali Beyler ile Sait Molla bulunuyordu. Dernekte Rahip Frew (Fru) gibi Ýngiliz milletinden bazý macera heveslileri de vardý. Yapýlan iþlemlerden ve gösterilen faaliyetlerden anlaþýldýðýna göre, derneðin baþkaný Rahip Frew idi: Bu derneðin iki yönü ve iki ayrý niteliði vardý. Biri açýk yönü ve usulüne uygun teþebbüslerle Ýngiliz himâyesini saðlama amacýna yönelmiþ olan niteliði idi. Öteki de gizli yönüydü. Asýl faaliyet bu gizli yöndeydi. Memleket içinde örgütlenerek isyan ve ihtilâl çýkarmak, millî þuuru felce uðratmak, yabancý müdahalesini kolaylaþtýrmak gibi haince teþebbüsler, derneðin bu gizli kolu tarafýndan idare edilmekte idi. Sait Molla 'nýn derneðin açýktan yaptýðý çalýþmalarýnda olduðu gibi gizli çalýþmalarýnda da ondan daha çok rol oynadýðý görülecektir. Bu dernek hakkýnda söylediklerim, sýrasý geldikçe yapacaðým açýklamalar ve gereðinde göstereceðim belgelerle daha kolay anlaþýlacaktýr. |