ÝÇÝNDEKÝLER | MÝLLÝ TEÞKÝLATLARIN KURULMASI VE KONGRELER

HAÝNLERLE ÝÞBÝRLÝÐÝ YAPAN FERÝT PAÞA KABÝNESÝNE HÜCUM
Efendiler, bilginize sunduðum belgeleri gördükten sonra, zannederim Ali Galip tarafýndan yapýlan teþebbüsün Padiþah'ýn ve Ferit Paþa Hükûmeti'nin ortak bir teþebbüsü olduðuna þüphe ve tereddüt edenler kalmaz. Bu hainliðin ortak elebaþýlarýna karþý nasýl bir durum almak gerektiði bellidir. Ancak, buna karþý yapýlacak teþebbüste elden geldiðince açýktan açýða hareket etmekten vazgeçmek ve o günün gereðinden olmakla birlikte teþebbüs gücünü çeþitli hedeflere yöneltmekten sakýnarak bir noktada toplamak ihtiyatlý bir davranýþ olurdu. Biz de hücuma hedef olarak yalnýz Ferit Paþa Kabinesi'ni tespit ettik ve Padiþah'ýn da bu Ferit Paþa Kabinesi'nin Padiþah'ý olaylardan haberdar etmeyip aldatmakta olduðu tezini tuttuk. Padiþah, durumu öðrenecek olursa,kendisini aldatanlara müstahak olduklarý iþlemi uygulayacaðýna güvenimiz olduðunu ileri sürdük. Hükûmetin ortaya çýkmýþ olan cinayeti üzerine, kendisine güven duyulmamasý tabiî olduðundan, gerçeklerin yalnýz ve ancak doðrudan doðruya Padiþah'a arz edilmesi ile durumun düzeltilebileceðini, teþebbüslerimiz için hareket noktasý olarak kabul ettik. Bu düþünceyle, Eylül'ün 11'inci günü, Padiþah'a çekilmek üzere telgraf hazýrlandý. Bu telgrafta, tahmin buyuracaðýnýz üzere, zamanýn gereði olan birçok basmakalýp sözler içinde : Hükûmetin silâh zoruyla kongreyi basma yoluna giderek Müslümanlar arasýnda kan dökülmesine sebep olacaðý, Kürdistan'ý ayaklandýrmak suretiyle vataný parçalatmak plânýný para karþýlýðýnda yüklenmiþ olduklarýnýn belgelerle açýða çýktýðý, hükûmetin bu iþlerde âlet olarak kullandýðý adamlarýn periþan edilerek kaçmaya mecbur edildiði, yakalandýklarý takdirde kanunun pençesine teslim edilecekleri, bu cinayetleri hazýrlayan, Dahiliye ve Harbiye Nâzýrlarý vasýtasýyla da emredip uygulatan Ýstanbul Hükûmeti'ne milletin güveninin kalmamýþ olduðu bildirildikten sonra, namuslu kimselerin oluþturduðu yeni bir hükûmetin kurulmasý, bu casus þebekesi hakkýnda sür'atle kanunî soruþturma yapýlarak suçlularýn cezalandýrýlmasý isteniyor; âdil bir hükûmet kuruluncaya kadar, Ýstanbul Hükumeti ile hiçbir haberleþme ve iliþkide bulunmamaya karar vermiþ olan milletten ordunun ayrýlamayacaðýný, olayýn içyüzünü bilen ve o çevrede bulunan biz kolordu komutanlarý arza mecbur olduk deniyordu.

Ýþte bu telgraf suretinin bütün kolordularca Ýstanbul'a çekilmesinin uygun olacaðý düþünüldü.11 Eylül günü telgraf baþýnda kolordu komutanlarýna þu talimatý verdim :

" Þimdi bir suret vereceðiz. Bu suretin 3' üncü, 15' inci, 20' nci, 13 ve 12' nci Kolordu Komutanlarýnýn ortak imzalarýyla çekilmesini uygun görüyoruz. Okuduktan sonra diðer komutanlarla ayný zamanda çekmek için bekleyiniz."

Sadrazamlýk Yüksek Katýna
Þimdi doðrudan doðruya kutsal Baþkomutaný'mýz, þanlý Halifemiz Efendimiz'e önemli bir arzda bulunmak mecburiyetindeyiz. Engellenmemesini rica eder,aksi takdirde bundan doðacak aðýr sonuçlarýn sorumluluðunun yalnýzca yüksek þahsýnýza ait olacaðýný arz ederiz. 12' nci Kor., 13' üncü Kor., 20' r.ci Kor., 15' inci Kor., 3' üncü Kor. Yapýlacak önemli maruzat, yukarýda arz etmiþ olduðum üzere, padiþaha çekilen telgrafta yazýlanlardan ibaretti.

Eylülün 11' inci günü ve özellikle 12/13 gecesi, her tarafta, kolordu komutanlarý telgraf merkezlerine gelerek kararlaþtýrýldýðý þekide Ýstanbul'la haberleþmeye çalýþýyorlardý. Fakat sadrazam ortadan kaybolmuþ gibiydi. Cevap vermiyordu. Biz de, telgraf baþýnda, sadrazamýn telgraflarý alýp cevap vermesi için baskýda bulunuyorduk. Ýstanbul merkezindeki telgraf memurlarý ile yapýlan uzun çekiþmelerden sonra, bir telgraf memuru þu bilgiyi verdi :

" Sadrazam Paþa'ya yazýlanlar telefonla söylendi. Alýnan cevapta : Telgraf metni Sadrazam Paþa Hazretleri'ne arz olundu. Bildirecekleri maruzatlarý usulünce telgrafla arz olunmalýdýr. Gelen telgraflar da usulüne uygun olarak Padiþah'a takdim edilir, buyurduklarýný Müdür Bey söylüyor, efendim."

Bunun üzerine, gece yarýsýndan sonra saat 4.00'te Sivas telgrafhanesine çekilmek üzere þu telgraf gönderildi : 11/12.9.1919

Sadrazam Ferit Paþa'ya
Vatan ve milletin haklarýný ve kutsal varlýklarýný ayak altýna alarak, Padiþah Hazretleri'nin yüce padiþahlýk þeref ve haysiyetlerini çiðneyerek, gafilce bir takým hareket ve teþebbüslerde bulunduðunuz ortaya çýkmýþtýr. Milletin padiþahýmýzdan baþka hiçbirinize güveni kalmamýþtýr. Bu sebeple durum ve dileklerini ancak Padiþah Hazretleri'ne arz etmek zorundadýr. Hükûmetiniz meþru olmayan hareketlerinin sonuçlarýndan korkarak, millet ile padiþah arasýna artýk engel çekiyor. Bu konudaki direnmeniz daha bir saat sürerse, millet kendisini her türlü hareket ve faaliyetlerinde serbest saymakta haklý bulacaktýr ve bütün vatanýn meþru olmayan hükûmetinizle kesin olarak ilgi ve baðlantýsýný kesecektir, bu son uyarýmýzdýr. Bundan sonra milletin tutacaðý yol burada bulunan yabancý subaylar vasýtasýyla, Ýtilaf Devletleri temsilcilerine de ayrýntýlý olarak bildirilecektir.

Genel Kongre Hey'eti

Sivas Telgraf Müdürlüðü'ne de ayný zamanda, telefonla þu emir verildi : Genel Kongre Hey'eti

Kolordu Komutanlarýna aþaðýdaki genel duyuru yapýldý :

20 nci Kolordu Komutanlýðý'na
5 inci Kolordu Komutanlýðý'na
13 üncü Kolordu Komutanlýðý'na
3 üncü Kolordu Komutanlýðý'na
Kongrenin Padiþahlýk yüce katýna olan maruzatýna Ýstanbul'da Telgraf Baþmüdürlüðünce ,engel olunmuþtur. Bir saatlik bir sürede Saray'a yol verilmezse bütün Anadolu nun Ýstanbul'la haberleþmesinin kestirileceði cevap olarak adý geçen müdürlüðe bildirilmiþtir. Kongrenin bu meþru isteðine olumlu oevap alýnmadýðý takdirde, teblið anýndan baþlayarak Ankara, Kastamonu, Diyarbakýr telgraf merkezleriyle Sinop'taki telgraf haberleþmelerinin durdurulmasý, yani kongre ile ilgili haber ve bildiriler dýþýnda hiçbir telgrafýn Ýstanbul'a geçirilmemesi ve Ýstanbuldan da kabul edilmemesi; Batý Anadolu ile haberleþmemize engel olmayacaksa Geyve Boðazý yönündeki hattýn da tutulmasý veya geçici olarak kesilmesi ve yapýlan iþlerin sonuçlarýnýn bildirilmesi rica olunur, Bu talimatýn yerine getirilmesine engel olacak telgraf memurlarý, bulunduklarý yerlerde derhal Divan-ý Harb'e verilerek haklarýnda en aðýr ceza uygulanacaktýr. Ýþbu tebligat gereðinin yerine getirilmesi 20 nci, 15 inci, 13 üncü ve 3 üncü Kolordu Komutanlarýndan rica edilmiþtir. Alýndýðýnýn bildirilmesi. Sývas'ta Genel Kongre Hey'eti

Bu telgrafla verilen talimat daha sonraki telgraflarla da tamamlanmýþtýr.

11-12 Eylül gecesi yapýlmýþ olan genel tebliðe ek olarak da þu ricada bulunuldu.

Bu gece sonuç elde edilinceye kadar bütün komutanlarla sivil idare âmirlerinin ve ilgili hey'etlerin telgrafhaneden ayrýlmamalarý rica olunur. Genel Kongre Hey'eti

Telgrafhanelere de þu uyarýda bulunuldu :

Ektir : Bu tebligat gereðinin yerine getirildiði haberi Kongre Hey'eti'nce öðrenildikten sonra, yine aramýzda haberleþmeye devam edileceðinden telgrafhanelerde adam bulundurulmasý rica olunur. Kongre Hey'eti