BAYBURT'TA BÝR YALANCI PEYGAMBER |
| Saygýdeðer Efendiler, Ýstanbul'un dokunduðumuz ve açýklamasýný yaptýðýmýz
bu can sýkýcý durumu ile uðraþýrken, memleketin doðu ucunda da bir
yalancý peygamberin yarattýðý oldukça önemli ve kanlý bir olay geçiyordu.
Bununla ilgili olarak 15'inci Kolordu Komutanlýðý'ndan birçok raporlar
geliyordu. Bayburt'a dört saat uzaklýkta Hart karyesi vardýr. Bu karyede
oturan Eþref adýnda bir þeyh, þiîlik telkinlerinde bulunuyormuþ. Bundan
üzüntüye kapýlan Bayburt müftüsü ve din adamlarý, þeyhi getirerek
sorguya çekmek için kurduklarý bir hey'eti Hart'a göndermiþler ve
mahallî hükûmet adýna þeyhi davet etmiþler... Þeyh bu davete uymamýþ...
Mahallî hükûmet 5O kiþilik bir birlik göndermiþ. Buna büsbütün öfkelenen
þeyh, müritleriyle birlikte birliðe saldýrmýþ; silâhlarýný ve cephanesini
almýþ; er ve subaylarýný esir, bazýlarýný da þehit etmiþ... Bunun
üzerine, çevredeki bazý birlikler Bayburt'a gönderilmekle birlikte,
iþin kan dökülmeksizin barýþ yolu ile çözüme baðlanmasý tercih edilmiþ...
Þeyhe din adamlarý ve yüksek rütbeli subaylardan kurulu birkaç hey'et
gönderilmiþ... Hükûmete boyun eðmesi için öðütler verilmiþ... Böylece,
boþu boþuna on altý gün kaybedilmiþ. En son giden Erzurum kadýsý baþkanlýðýndaki
hey'etin ricasý da Þeyh Eþref üzerinde etkili olamamýþ. Aksine, þeyh
bunlara : "Hepiniz kâfirsiniz! Kimseyi tanýmam ve boyun eðmem.
Savaþacaðým. Allah bana, buyruðumu kullarýma duyurmakla görevlisin"
dedi yolunda bir ültimatom vermekle birlikte, bir yandan da köylere
"Sahib-i Þeriat" ve "Mehdî-i Muntazar" imzalarýyla
birtakým bildiriler göndererek halký kandýrmýþ ve kendisine katýlmalarýný
saðlayarak baþkaldýrmýþ... Bunun üzerine, bizzat Bayburt'a gelip 9'uncu
Tümen'in komutasýný ele alan Yarbay Hâlit Bey, 25 Aralýk 1919 günü,
yeterince kuwetle Hart'a hareket eder. Þeyh baþýna topladýðý âsîlerle
karþý koymaya karar verdiðinden, topçu ve piyade birliklerinin þeyhle
çatýþmasý ve çarpýþmasý gerekir. Bu sýrada, þeyhin müritlerinden birtakýmlarý
da Hart'a yardým etmek üzere, çevre köylerde toplanýrlar. Nihayet,
Yarbay Hâlit Bey' in doðrudan doðruya Bayburt'tan bana gönderdiði
1 Ocak 1920 tarihli þifresinde bildirdiði gibi, "Hart olayý,
yalancý peygamberle oðullarýnýn ve kendisine baðlý adamlarýndan bazýlarýnýn
öldürülmesi ve Hart'ýn teslim alýnmasýyla sonuçlanmýþtýr.
Halit Bey, bu þifresinde, milletvekilleri ile ilgili bazý bilgiler de verdiðinden, kendisine 1/2 Ocak 1920 tarihinde þu þifreli telgrafý yazdým : Hart olayýnda siz kardeþimin elde ettiði baþarýyý kutlar, milletvekillerinin Ankara'ya gelmeleri yolundaki çalýþmalarýnýza teþekkür ederim. Mustafa Kemal |