HARBÝYE NAZIRI CEMAL PAÞA, DEDÝKLERÝM YAPILMAZSA GÖREVDEN ÇEKÝLÝRÝM VE MÝLLET MECLÝSÝNÝN AÇILMASI GERÇEKLEÞEMEYECEK BÝR HAYAL OLUR, DÝYOR |
| Cemal Paþa , Ocak ayý baþlarýnda, o tarihte Harbiye Nezareti baþyaveri
bulunan Salih Bey' i 8'inci Kolordu Komutaný Salih Paþa ' dýr, kendisinin
iki mektubu, bu mektuplara ekli oiarak, Ýtilaf Devletleri olaðanüstü
temsilcilerinin 24-Aralýk 1919 tarihli ortak bir notasý ve bu notaya
hükumetin verdiði cevap sureti ile birlikte Ankara'ya gönderdi. Cemal
Paþa, bu mektuplarýnda da komuta deðiþikliði ve görevden alma düzenlemeleriyle
ilgili prensibinden, komutanlýða atadýðý Ahmet Fevzi ve Nurettin Paþa'larýn
görevleri baþýna gitmelerini saðlama gereðinden söz ediyor ve özellikle
: "Ordunun önemli komuta mevkilerinde, son Millî Mücadele'ye
açýkça katýlmýþ olan kimselerin bizzat ve resmen bulunmalarý, dýþarýya
ve özellikle yabancýlara lara karþý, orduda siyasetin hâkim olduðu
görünümünü verir ve bu da herhalde kötü etki yapar; Nezaret doðrudan
doðruya bu etkilerin fiilî baskýsý ile karþý karþýyadýr" diyordu.
Görevinden çekileceðini yine tekrarlýyor ve bu defa, bu durumda artýk
Millet Meclisi'nin toplanmasýnýn gerçekleþemeyecek bir hayal olacaðýný
haber veriyordu .
Efendiler, bu konu ile ilgili olarak verdiðim cevaplarý þöylece özetleyebilirim : "Görüþlerimizde isabet bulunduðu yolundaki inancýmýzý tekrarlarýz. Ferit Paþa'nýn kötü yönetiminin mirasý olan Aydýn cephesinin ve bölgesinin ve oralardaki Kuva-yý Milliye'nin þimdiki ve gelecekteki durumunu, büyük bir ilgi ile dikkate alýyoruz. Gelecek için ümit verici bir durumun yaratýlmasýný düþünüyoruz. Ali Fuat Paþa'nýn devlet ve millet gözünde, her türlü eleþtirinin dýþýnda bulunduðu inancýnýn korunmasý ana þarttýr. Millî Mücadele sýrasýnda her ne þekilde olursa olsun ileri atýlmýþ olanlarýn, görevlerinden uzaklaþtýrýlmalarý ve durumlarýnýn deðiþtirilmesi, fedakârlýklarýnýn suç sayýldýðý þeklinde yorumlanýr. Bu durum, bizim sonuna kadar deðiþmeyecek olan görüþümüze göre, asla uygun sayýlamaz." Hükûmetçe söz konusu olan siyasî sakýncalarý ortadan kaldýrmak için yapýlacak her þey yapýlmýþtýr. Ahmet Fevzi Paþa , bizimle iþbirliði yapabilme kabiliyetine sahip deðildir. Ahmet Fevzi Paþa'nýn özel görevle gezip dolaþýr ken, gittiði yerlerde söylediði mantýksýz sözleri bildirmiþtik. Bunu kendisinden beklemem diye buyurmuþtunuz. Ahmet Fevzi Paþa'nýn arkadaþlara yazdýðý özel bir þifreli telgrafta : "Ordu bugünkü anarþik durumunda kaldýkça memleket için felâket kaçýnýlmazdýr" diyor. Bu zat, ordunun millî teþkilâtý desteklemesini anarþi olarak kabul ediyor. Oysa, bilmek gerekir ki, ordu millî teþkilât kadrosunun dýþýnda deðil, belki onun ruhunu ve temelini oluþturmaktadýr. Ahmet Fevzi Paþa'nýn, Gönen'de ilk iþ olarak yaptýðý marifet, Anzavur olayýndan dolayý bin güçlükle ele geçirilen haydutlarýn serbest býrakýlmasýný istemek olmuþtur. Bizimle görüþmeden tayin ettiðiniz iki zatýn kabul edilemeyeceði yolundaki zarurî ve haklý düþünceleriýnize karþý, ortaya bir haysiyet meselesi çýkarmayýnýz. Bu, vatan ve millete baðlýlýkla baðdaþtýrýlamaz. "Görevden çekilirseniz, Meclis-i Meb'usan'ýn toplanmasýnýn gerçekleþemeyecek bir hayal olacaðý, yolundaki kaydýnýzdan, Sadrazam da dahil olduðu halde bütün kabinenin meþrutiyet idaresine karþý olduðu anlaþýlmaktadýr. Pek önemli olan bu noktanýn tam olarak açýklanmasý ve belirtilmesi rica olunur."(Belge : 217). |