ALÝ RIZA PAÞA KABÝNESÝ'NÝN ÝSTÝFASI |
| Efendiler, yüksek þahýslarýnýzca bilinmektedir ki, Ýngiliz
temsilcisi, Yunanlýlar da dahil olmak üzere bütün Ýtilâf kuwetlerine
karþý mücadelenin durdurulmasýný hükûmete teklif etmiþti. Bu teklifin
gereði yerine getirilirse, Ýstanbul'u Osmanlý Devleti'ne býrakacaklarý
yolunda yaldýzlý bir vaatte de bulunmuþlardý. Fakat Ýstanbul'da bu
teklif yapýlýrken, Þubat'ýn 18,19 ve 20' nci günlerinde, Yunanlýlarýn
Ýzmir'e yeni kuvvet, taþýt araçlarý, çok miktarda cephane getidiðini
ve bunlarý cephelere götüererek yeni bir taarruza hazýrlandýðýný bilýyorduk.
Bu bilgilerimizi, hükûmetin iþlerine karýþmayýnýz yaygarasýna kulak
asmadan Ýstanbul Hükûmeti'ne de ulaþtýrarak dikkatini çekmekten geri
kalmadýk.
Yunanlýlar, bu þekilde taarruza hazýrlanýrken, Ali Rýza Paþa Kabinesi baþka bir teklif karþýsýnda kalýyor. "Yunanlýlar karþýsýnda bulunan Kuva-yý Milliye'yi üç kilometre geri aldýrmak!.." Ali Rýza Paþa Kabinesi'nin buna gücünün yetmeyeceði belliydi. Fakat, maksat onun düþürülmesiydi. Sadrazam, ister istemez bu teklifin yerine getirilemeyeceðini bildirmiþ. 3 Mart 1920 günü Yunanlýlar taarruza geçtiler. Gölcük yaylasýyla Bozdoðan'ý iþgal ettiler. Ýþte bu olay üzerine, Ali Rýza Paþa'nýn, düþünebildiði tek çare, makamýnda daha fazia kalmaktan vazgeçerek, hemen istifa edip bu sorumlu iþten yakayý sýyýrmak olmuþtur. Çünkü, Millî Mücadele'yi durdur ma konusunda yapýlan teklifi yerine getirmeye çalýþmýþ fakat baþaramamýþ olan Ali Rýza Paþa'nýn, bu defaki teklifi de yerine getireceðim diye söz verip de baþaramadýðý takdirde, Ýtilâf Devletleri'nce de sorumlu tutulmasý ihtimali de hatýra gelmez miydi? Harbiye Nazýrý Cemal Paþa, Baþkomutan Mr.George Milne'in emirlerini uygulatamadýðý için sonunda kabineden uzaklaþtýrýlmak durumuna düþürülmemiþ miydi? Ayný iþlemin Ali Rýza Paþa'ya da uygulanmasýna kalkýþýldýðý takdirde, kendisini Padiþah'ýn koruyabileceðine güvenebilir miydi? Böyle bir durum karþýsýnda, millî davanýn belirdiði tek yer olduðu söylediði Ýstanbul'daki Meclis-i Millî'ye güvenebilecek miydi? Millî irade adýna konuþmaya ve isteklerde bulunmaya artýk gerek ve imkân kalmadýðýný söyleyerek cezalandýracaðým diye gözdagý verdigi Hey et-i Temsiliye'ye dayanmaya tenezzül etmeli miydi? O halde kendisi için istifadan baþka çýkar bir yol olamazdý. Ýþte o da öyle yapmýþtýr (Belge : 241). Ali Rýza Paþa, hükümete ilk saldýrý yapýldýðýnda, çekilmesi gerektiði yolundaki uyarýlarýmýzý kabul etmedi. Yerinde kalmakla vatana yararlý olacaðýný söyledi. Meclis-i Meb'usan da bu cahilce düþünceyi yerinde görerek onu makamýnda tuttu. Acaba yerine getirilmesi söz konusu olan görev, Yunanlýlarýn taarruz hazýrlýklarýný tamamlayarak vatanýn kutsal topraklarýndan bir kýsmýný daha çiðnemek ve aziz vatandaþlardan bir kýsmýný daha süngüler altýnda inletmek için, muhtaç olduðu fýrsatý ona bahþetmek miydi? |