CELALETTÝN ARÝF, HÜSEYÝN AVNÝ BEYLERÝN ERZURUM'A GÝDÝÞÝ VE ORADA ORTAYA ATTIKLARI MESELELER |
|
Saygýdeðer Efendiler, takibini düþündüðüm sýraya göre, yüksek hey'etinizi biraz Doðu Cephemizle meþgul edeceðim. Ancak, üzerinde duracaðým durumdan evvelki bir safha vardýr ki, önce onu açýklamak gerekiyor. Birinci Büyük Millet Meclisi'nde Ýkinci Baþkan olan Erzurum MilletvekiliCelâlettin Arif Bey 15 Aðustos 1920 tarihli bir dilekçeyleMeclis'ten iki ay süreyle izin aldý. Ýleri sürdüðü mazeret, zihin yorgunluðundan ileri gelen sürekli baþ aðrýsý idi. Ayný zamanda, çoktan beri görmediði seçim bölgesinde de incelemeler yapmak istiyordu. Celâlettin Arif Bey, Erzurum milletvekillerinden Hüseyin Avni Bey'in, kendisiyle birlikte gönderilmesini benden özel olarakrica etti. Hüseyin Avni Bey'in, Meclis'ten izin isteyebilmesi için belirli bir mazereti yoktu. Ben, kendisini özel bir görevle gönderecektim.Bu hususu, 18 Aðustos 1920'de Meclis'ten rica ettim. Kabul edildi. Celâlettin Arif ve Hüseyin Avni Bey'lerin, Erzurum'avarýþlarýndan sonra,Celâlettin Arif Bey 'den 10, 15 / 16 ve 16 Eylül1920 tarihlerinde üç þifreli telgraf aldým. Bu telgraflara göre, Erzurumhalkýnda gerginlik ve kaynaþma varmýþ... Fakat, Celâlettin Arif Bey'in Ankara'dan Erzurum'a hareketini haber alýnca, halk beklemeyitercih etmiþ... Kaynaþmanýn sebebi de, ordu ambarlarý, tüfek ve cephanekaybý ve süt daðýtýmýyla ilgiliymiþ. Celâlettin Arif Bey, bazý memurlarýn deðiþtirilmesi ve cezalandýrýlmasý gibi iþlerde çabukluk istiyordu. Söz konusu memurlarýn deðiþtirilme vecezalandýrýlmalarýnda, Erzurum Vali Vekilliði'nde bulunanAlbay Kazým Bey (Ýzmir Valisi Kazým Paþa) baþta bulunuyordu.Celâlettin Arif Bey, halkla görüþülerek, eski Adana Valisi Kazým Bey'inErzurum valiliðine atanmasýna karar verildiðinden, Trabzon yoluyla tebligat yapýlmasýndan ve Kazým Bey gelinceye kadar halk oylamasýna baþvurularak bir vali vekili seçilmesinden söz ettikten sonra,verilecek olumlu cevapla halkýn gittikçe artan kaynaþmasý hemen yatýþtýrýlmazsa, tehlikeli sonuçlar doðacaðýndan korkulmakta olduðunubildiriyordu. Sonuncu telgrafýnda : Ankara, þikâyeti dikkate almadýðýndan, mesele, Ankara'ya güvenin sarsýlmasý þekline dönüþebilecektir denilmekteydi. Efendiler, Doðudaki kolordumuzda dehþetli bozulma ve yolsuzluklar varmýþ... Bozulmanýn derecesi o kadar artmýþ ki, halkýn vatanseverlikduygusuna dokunmuþ... þiddetle kaynaþmasýna yol açmýþ... Fakat, bu kadargenel ve yatýþtýrýlmasý mümkün olmayan kaynaþmayý Erzurum'da nevali vekili ne kolordu komutaný anlamýþ! . . Hiçbir görevli, hiçbir ilgiliböyle bir kaynaþmanýn farkýna varamamýþ, Hükûmeti haberdar eden hiçbirkimse bulunmamýþ... Bununla birlikte halk, Celâlettin Arif Bey'inzihin yorgunluðundan dolayý izinli, Hüseyin Avni Bey' in de benimtarafýmdan görevlendirilerek Erzurum'a hareket ettiklerini haber aldýklarýndan, gerginlik ve kaynaþmalarýný frenlemiþler... Milletvekili Beylerinoraya varmalarýyla birlikte açýða vuruyorlar. Doðrusu Efendiler, ben bu bilgilere asla inanamadým.Celâlettin Arif Beyve Hüseyin Avni Bey'lerin birer bahane bularak Erzurum'agitmelerini anlamlý buldum ve hayret ettim. Hele, halkýn genel oyuna baþvurarak vali atanmasýyla ilgili teklifin, hukuk profesörlüðü yapmýþ, kanun adamý olarak tanýnmýþ, Meclis-i Meb'usan Baþkanlýðý'ndan TürkiyeBüyük Millet Meclisi Ýkinci Baþkanlýðý'na gelmiþ, Celâlettin Arif Bey'den geldiðini görmek hayretimi büsbütün artýrdý. Erzurum'daki Büyük Millet Meclisi Ýkinci Paþkaný'na, 16/ 17 Eylül1920 tarihinde : Telgraflarýnýn Bakanlar Kurulu'nda okunduðunu,bu konuda Cephe Komutanlýðý ile haberleþme yapýlmakta olduðunu bildirdim. Doðu Cephesi Komutanlýðý'ndan da,Celâlettin Arif Bey 'in telgraflarýnýözetledikten sonra, bilgi istedim ve görüþünü sordum. |