MÝLLÝ HÜKÜMETÝN YAPTIÐI ÝLK ANTLAÞMA:GÜMRÜ ANTLAÞMASI |
|
Efendiler, Gümrü Antlaþmasý, Millî Hükûmet'in yaptýðý ilk antlasmadýr. Bu antlaþma ile, düþmanlarýmýzýn hayallerinde ta Harþit vadisine kadar uzanan Türk ülkelerini kendisine baðýþlamýþ olduklarý Ermenistan, Osmanlý Devleti'nin l877 seferiyle kaybetmiþ oldu ve bu yerleri,bize, Millî Hükumet'e terkederek aradan çýkarýlmýþtýr. Dünyadaki durumlarda önemli deðiþiklikler olmasý yüzünden, bu antlaþma yerine, dahasonra yapýlan 16 Mart 1921 tarihli Moskova ve 13 Kasým 1921 tarihliKars Antlaþmalarý geçerli olmuþtur. Efendiler, o bölgenin genel durumu ve sýnýrlarýmýz bakýmýndan temas halinde bulunduðumuz Gürcistan ile olan iliþkilerimiz ve aramýzdageçen olaylar hakkýnda da kýsaca bilgi vereyim : l920 yýlýnýn Temmuzunda, Batum, Ýngilizler tarafýndan boþaltýlýnca,Gürcüler hemen iþgal ettiler. Bu durum Brest - Litowsk ve Trabzon Antlaþmalarýna aykýrý olduðundan, 25 Temmuz 1920'de tarafýmýzdan protesto edilmiþti. 8 Þubat 1921'de Ankara'da itimatnamesini sunmuþ olan Gürcü elçisiyle de, Türkiye - Gürcistan antlaþmasý için görüþmeler baþlamýþtý. Nihayet 23 Þubat 1921'de verdiðimiz kesin bir ültimatom üzerine ArdahanArtvin ve Batum'un bize býrakýlmasýna razý olundu. Batum'un iþgali butarihten on beþ gün sonra gerçekleþmiþtir. Bu yerlere, Türkiye'ye katýlmayý sabýrsýzlýkla bekleyen halkýn alkýþlarý içinde girildi. Daha sonra, Moskova Antlaþmasý gereðince Batum boþaltýldý; fakat iþgal etmiþ olduðumuz öteki yerlerin anavatan sýnýrlarý içinde kalmasý pekiþtirildi. |