| Þimdi, arzu buyurursanýz Ýstanbul ile haberleþmeye
dele-devarrý edelim : Tevfik Paþa , 27 Ocak tarihli bir telgrafý ile
Büyük Millet tekrar etti. Bakanlar Kurulu Baþkanlýðý'ndan þu cevap
verildi : Ankara, 30.01.1921
Ýstanbul'da Tevfik Paþa Hazretleri'ne
Ýtilâf Devletleri politikasýnda Türkiye lehine görülen son geliþmeler,
milletin fedakarca azminin eseridir. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin
Sevres Antlaþmasý'nýtümüyle reddetmesi üzerine ortaya çýkan þu durumdan,
millî çýkarlarýmýza en elveriþli sonuçlarýn elde edilmesi, Londra
Konferansý'na katýlacak delegelerin doðrudan doðruya milli iradeyi
temsil eden Büyük Millet Meclisi'nce seçilmiþ ve gönderilmiþ olmasýyla
mümkündür. Uðursuz Sevres Antlaþmasý'ný imzalamýþ bir hey'etinvarisleri
durumunda olan Hey'etiniz delegelerinin, vatan ve millet için yararlý
olansonuçlarý elde edebilmeleri mümkün deðildir. Bu bakýmdan, vatanýn
yüksek çýkarlarýný düþünerek bu barýþ görüþmelerinde Büyük Millet
Meclisi delegelerini millîbirliði tam olarak gösterecek bir þekilde
serbest býrakmaklýðýnýz gerekir. Bundandolayý, bir taraftan önceki
tebligatýmýzla ilgili görüþmeleri takip ve yürütmeklebirlikte, bir
yandan da aþaðýdaki kararlarý derhal kabul ederek yerine getirmenizrica
olunur :
1- Londra Konferansý'na katýlacak Türkiye hey'eti yalnýz Türkiye
BüyükMillet Meclisi tarafýndan seçilecek ve gönderilecektir.
2 - Bu delegeler hey'eti ile birlikte gitmesini gerekli gördüðünüz
bazý uzman müþavirlerle gerekli evrak ve belgeler, tarafýnýzdan
hazýrlanacak ve hey'etekatýlmak üzere yola çýkarýlacaktýr.
3 - Bizim tarafýmýzdan gönderilecek delegeler hey'etinin, bütün
Türkiye'yi;temsil edecek tek hey'et olduðunu da Ýtilâf devletlerine
bildireceksiniz.
4 - Vaktin darlýðý dolayýsýyla kesin ve son olarak alýnan bu kararlarýnkabul
edilmemesi halinde, vatan ve milletin selâmeti adýna doðacak tarihî
sorumluluk tamamen hey'etinize ait olacaktýr.
Bakanlar Kurulu Baþkaný Fevzi
Efendiler, Tevfik Paþa'nýn çalýþma arkadaþý olup Ankara'dabulunan
Ýzzet Paþa tarafýndan da bir telgraf çekilmesinin yararlýolacaðýný
düþündük. Ýzzet Paþa'nýn telgrafý þuydu : Þifre Ankara, 30.1.1921
Ýstanbul'da Tevfik Paþa Hazretleri'ne
Þubat sonlarýnda Londra'da toplanacak konferansla ilgili olarak
BüyükMillet Meclisi Baþkaný Mustafa Kemal Paþa Hazretleri ile Zâtýdevletleri
arasýnda yapýlan açýk telgraf yazýþmalarýndaki bilgileri öðrenmiþ
bulunuyoruz,Hey'etimizin uðradýðý baþarýsýzlýktan sonra yine düþünce
bildirmeye cesaret etmek utanç verici olmakla birlikte, gerçek durum
ve burada hâkim olan görüþlerüzerinde derin kavrayýþlý yüksek þahsiyetlerini
aydýnlatmayý vatanseverlik duygusunun bir gereði sayýyoruz. Ýstanbul'un
iþgal altýnda bulunmasý dolayýsýyla, oradaki bir hükumetin milletin
temel çýkarlarýný savunma gücünü gösteremeyeceðiburada tabiî görülmektedir.
Sonradan Anadolu ile Ýstanbul'un biribirinden ayrýlmasýna yol açacaðý
endiþesiyle, iki ayrý hey'et halinde konferansta bulunmaktanda kaçýnýlmaktadýr.
Mustafa Kemal Paþa Hazretleri de, telgraflarýndaki görüþlerden,
esas itibariyle fedakârlýk etmeye yetkili deðildir. Anadolu'daTanrý'nýn
yardýmýyla, muhalefet ve isyanlar bastýrýlýp etkisiz duruma; etirilerek
veçeteler ortadan kaldýrýlarak kuvvetli bir ordu ve hükûmet kurulmuþtur.
Avrupa'yý,Sevres Antlaþmasý'nýn lehimize deðiþtirilmesine yöneltebilecek
görüþmelerin kesilmesine meydan verilmeyecek þekilde, himmetlerinizin
esirgenmemesini sadakatýmýza dayanarak istirham ederiz. Buradaki
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin Padiþah tarafýndan tanýnmasý temel
þartý deðiþmemek üzere, ayrýntýlar ve görünüþe aitbazý noktalar
üzerinde görüþme imkâný açýktýr. Bu imkânýn kaybedilmesine meydan
verilmemek üzere durumun lütfen bildirilmesi arz olunur.
Ahmet Ýzzet
|