YEVFÝK PAÞA YEMÝNLE BAÐLI OLDUÐU KANUNÝ ESASÝYE SADAKATTAN AYRILAMIYOR |
|
Efendiler, sizi yormazsam Tevfik Paþa'nýn bu telgrafa verdiði cevabý da bilginize sunayým : Ýstanbul, 31.01.1921 Ankara'da Ýsmet Paþa Hazretleri'ne Hepimizin hükümlerini korumaya yemin ettiðimiz Kanun-ý Esasi'ye aykýrýesaslý deðiþiklikler yapmanýn ve bunu kabul etmenin, kanunun açýk hükümleri ilene derece baðdaþacaðý düþünülmeye deðer. Bu konu ancak Mustafa KemalPaþa Hazretleri'nin"... vasýtasýyla gönderdiði telgrafta bildirilen ve bizce de gerekli bulunan deðiþikliklerin Ýtilâf Devletleri'ne kabul ettirilmesine çalýþýlýp, inþallah bu sonuç elde edildikten sonra usulüne göre çözülecek iç meselelerdendir. Aksine bu tutum, dünkü telgrafýmýzda da açýklandýðý üzere konferansa kabul edilmememize ve Ýstanbul'un derhal Osmanlý hâkimiyetinden çýkarýlmasýna ve Yunanlýlarýn dâvâsýna karþý savunmasýz kalmamýza, belki de onlarýn haklý görülmesine yol açacaktýr. Telgraflardan, bir noktanýn iyi anlaþýlmadýðý sonucuna varýyoruz, Konferansa, sizin ve bizim diyerek iki hey'et gönderileceðinin nereden çýkarýldýðý anlaþýlamýyor. Dâva ayný, savunma yollarý da ayný olduðuna göre, Konferans'a, gönderilecek hey'et üzerinde de bir görüþ birliðine varýlýrsa oraca tayin edilecek delegeler, Ýtilâf Devletleri'nin tanýmakta olduðu hükûmetin ilâve edeceði delegelerlebirlikte gidince,hey'et birlik ve beraberlik içinde, gerekli yetkiye de sahip olur ve çekinmeden birlik hâlinde millî dâvâyý savunur. Bu gereðin oraca da takdir buyurulduðu, delegelerin Ýtilâf Devletleri'ne tanýttýrýlmalarýný bizden istemeleriyle anlaþýlmýþtýr. Teblið olunan nota ve beyanlarýmýz açýkça göstermektedir ki, Ýtilâf Devletleri, Anadolu delegelerini Londra Konferansý'na yalnýz olarak kabul etmemektedir. Bunlar, Hükumet delegeleriyle birlikte bulunmak suretiyle kabul edilecektir. Böyle ayrýlýk sürdürülecek olursa, büyük bir ihtimalle hiçbir tarafýn delegeleri kabul edilmeyecektir. Konferansa, yalnýz buradan delege kabul edilmesi ihtimali var ise de, Anadolu için bu ihtimal de yoktur. Bundan dolayý, pek büyük fedakarlýklarýn eseri olan bu deðiþiklikten zararýmýza sonuçlar doðabilir. Çünkü, Ýtilaf çevrelerinde sayýlarý pek çok olan Yunan dostlarýna : "Türkler, doðuda savaþýn sürüp gitmesine taraftardýr, barýþ ve uzlaþmaya istekli deðildir" diye propagandayaparak lehte olanlarý kendilerine çekmeye, bizi haksýz ve düþmanýmýzý haklý göstermeye fýrsat verilmiþ olur. Ortak delegelerden kurulu bir hey'et önderilýrse, isteklerimiz kabul edilmese bile, lehimize olan görüþleri, aleyhe çevirmemÝþ ve belki aleyhimizde olanlarýn önemli bir kýsmýný kazanmýþ oluruz. Vakit pek dardýr. Yazýþmalarla kaybedilecek zaman kalmamýþtýr, Delegelerin hemen gönderilmesi vatan ve milletin menfaatlerinin gereðidir. Zâtýdevletleriyle sayýn arkadaþlarýnýzýn da geri dönmeleri lâzýmdýr. Çünkü orada neler düþünüldüðü konusunda, yerinde yapýlmýþ gözlemlerle edindiðimiz bilgilerden hakkýyla yararlanacak zamanýn geldiðine ve oradaki görüþlerin buradaki görüþlere yaklaþtýrýlmasý gerelctiðine sizin de inandýðýnýz kanýsýndayýz. Sadrazam Tevfik Efendiler, Tevfik Paþa'nýn Fevzi Paþa Hazretlerine cevap olarak gönderdiðitelgrafý da okuyalým : Þifre Ýstanbul, 1.2.l921 Ankara'da Mustafa Fevzi Paþa Hazretleri'ne Kral Konstantin'in Atina'ya dönmesi üzerine, Ýtilâf Devletleri çevrelerinde ve kamuoyunda, Yunanistan aleyhine meydana gelen deðiþme dolayýsýyla,Avrupa da lehimize bir akým doðmuþtur, Ancak, bu akýma karþýlýk, Rumlarýn tarafýný tutan ve Sévres Antlaþmasý'ný tamamýyla veya ufak tefek deðiþkliklerle uygulayarak Türkiye'yi ortadan kaldýrma düþüncesinde bazý siyaaset adamlarý davardýr. Özellikle aldýðýmýz güvenilir bilgilere göre, bu siyaset adamlarýnýn, Anadolutemsilcileriýýiýý de konferansa davet edilmesini kabul etmeleri ve buna istekli görünmeleri, Anadolu'nun böyle bir davet kabul etmeyeceðine inanmýþ olmalarýndanileri gelmektedir. Bununla güdülen maksat da, bu davete uymama durumunu önesürerek ve bize karþý sert tedbirler alýnmasýný haklý göstererek, kamuoyunu siyasetlerine uymaya mecbur etmektir. Bu bakýmdan, konferansa bir an önce ve birlikte gidilerek hakkýmýzýn alýnmasýna çalýþmak þarttýr. Eðer orada meþru ve haklýisteklerimizin reddedildiðini görür ve konferanstan çekilmek zorunda kalýrsak, budurum, karþýmýzdakilerin elinde aleyhimize kullanýlacak tesirli bir silâh olamaz.Telgraflannda öne sürülen isteklerin, daha önce de bildirilen sebepler ve Ýstanbul'un özel durumu dolayýsýyla, kabulü mümkün deðildir. Bunlarda ýsrar ederek,konferansa tam zamanýnda katýlma fýrsatý kaçýrýlýrsa, önce birlik saðlanamadýðýiçin Ýstanbul ve Boðazlar büsbütün Osmanlý hâkimiyetinden çýkar. Ýkinci olarak,Ýtilâf Devletleri'nin Yunanistan'a para ve asker yardýmý yapmalan ve Anadolu'daortak bir taarruz hareketi yürütmeye kalkýþarak zaten savaþýn günden güne artan güçlüklerinden sayýlarý pek çok azalmýþ olan Türk unsurunun, bir kat dahaezilip yok olmasý ile karþý karþýya kalýnýr. Üçüncü olarak büyük ölçüde fedakârlýklara katlanmak karþýlýðýnda dýþ yardýma ihtiyaç mecburiyeti ortaya çýkar venihayet hedefimiz olan istiklâlin heder edilmesi gibi acý sonuçlar doðar. Delegelerimizin hemen Ýstanbul'a gönderilmesi kaçýnýlmaz bir zarurettir, efendim. Sadrazam Tevfik Saygýdeðer Efendiler, Osmanlý Sadrazamýnýn daha baþka bazý öðütleri ve bildirdikleri vardýr. Müsaade buyurursanýz onlarý da okuyalým : Þifre Ýstanbul, 5.2.1921 Ankara'da Mustafa Kemal Paþa Hazretleriý'ne Þifre Ýstanbul, 8.2.1921 Ankara'da Mustafa Kemal Paþa Hazretleri'ne Bu telgrafýn yazýlmasýndan maksat, Yunanlýlarýn taarruz edeceðinibildirmek miydi? Yoksa, 70 - 80 bin kiþilik düþman kuvvetinin taarruzagececeði tehdidi ile, konferansa Ankara dele5elerinin yalnýz olarak kabuledilemeyeceðini söylemek mi idi? Bunu kestirmek güçtür. Delege gönderilmesi konusunda, bizim ileri sürdüðümüz görüþleri,yazýlarýmýzda belirttiðimiz þekilde Tevfik Paþa , Ýtilâf Devletleritemsilcilerine teblið etmiþ de, telgrafýn son fýkrasýyla, aldýðý cevabý mý bildiriyordu? Bu da açýk deðildir. Ýstanbul, 8.2.1921 Ankara'da llýlýýstafa Kenzal Paþa Hazretleri'ne |