DÜNYA ÖNÜNDE VERECEGÝMÝZ ÝMTÝHANA HAZIRLANIRKEN |
| Efendiler, dünya imtihan meydanýdýr. Türk milleti,
bunca yüzyýllardan sonra yine bir imtihan, hem bu defa en çetin bir
imtihan karþýsýnda bulunduruluyordu. Ýmtihanda baþarý saðlamadan bize
karþý lûtufkârca davranýlmasýnýbeklemek doðru olabilir miydi?
Biz büyük bir ciddiyetle dünya önünde vereceðimiz imtihana hazýrlanýrken, bir yandan da yabancý gözlemcilerin durumlarýný ve bizim içinneler duyup düþündüklerini gözden uzak tutmamayý her zaman yararlýbuluyorduk. Bu maksatladýr ki, bildiðiniz gibi, önce Dýþiþleri Bakaný Yusuf Kemal Bey'i daha sonra da Ýçiþleri Bakaný olan Fethi Bey'iAvrupa'ya göndermiþtik. Ýstanbul üzerinden Avrupa'ya gidecek olan Yusuf Kemal Bey'e, Ýstanbul'la ilgili bazý özel görevler verilmiþti. Yusuf Kemal Bey, Ýzzet Paþa ve arkadaþlarýyla ve eðer gerçekbir istek ve dilek olursa Vahdettin ile de görüþecekti. Vahdettin'in, Büyük Millet Meclisi'ni tanýmasý, Ýzzet Paþa ve arkadaþlarýnýn bizim çizdiðimiz hedefe doðru yürümeleri gereðini teklif edecekti. YusufKemal Bey, Ýstanbul'da aldýðý talimat çerçevesinde hareket etti. Fakat, ne yazýk ki, Ýzzet Paþa ve arkadaþlarý kendisini oyalayýp aldatarak Padiþah'a bir müracaatçý imiþ gibi götürdüler. Ýzzet Paþa vearkadaþlarý bununla da yetinmeyerek, Yusuf Kemal Bey'in Avrupa'daki teþebbüslerini karýþtýrmak ve güçleþtirmek için, Ýzzet Paþa'yýYunan iþgali altýnda bulunan yerlerden geçirerek, Yusuf KemalBey'den önce Paris'e ve Londra'ya gönderdiler. Ýzzet Paþa, bu yolculuðunu son dakikaya kadar gizlemiþtir. Yusuf Kemal Bey'in Paris ve Londra'da yaptýðý görüþmelerden bir sonuç çýkmadý. Yalnýz þu anlaþýldý ki, Ýtilâf Devletleri'nin DýþiþleriBakanlarý yakýn bir zamanda toplanacaklar ve bize barýþ tekliflerinde bulunacaklarmýþ. Anadolu'nun boþaltýlmasý ilke olarak kabul edilmiþ ise de konferans görüþmeleri sýrasýnda savaþ baþlarsa, barýþ teþebbüsleri sonuçsuz kalacaðý için Yunanlýlarla bir ateþkes anlaþmasý yapmamýz gerekirmiþ. Bu hususu Yusuf Kemal Bey'e söyleyen Lord Curzon (Lord Kürzon)'a Yusuf Kemal Bey, konferansýn önce Anadolu'nunboþaltýlmasýna karar verip, bize ve Yunanlýlara bildirmemesinin ateþkesanlaþmasýndan daha etkili olacaðýný söylemiþ. Lord Curzon, ateþkesüzerinde direnmiþ ve bunun hükûmetimize bildirilerek alýnacak cevabýnkendisine verilmesini istemiþ. |