MUDANYA KONFERANSI |
| 29 Eylül 1922 tarihinde, bu notaya verdiðim kýsa bir
cevapta, Mudanya Konferansý'ný kabul ettiðimi bildirdim. Fakat Meriç
nehri'ne kadar Trakya'nýnderhal bize geri verilmesini istedim. 3 Ekimde
toplanmasýnýn uygun olacaðýný söylediðim Mudanya Konferansý'na, Baþkomutanlýk
adýna olaðanüstü yetkiyle Batý Cephesi Ordulan Komutaný Ý s m e t
P a þ a 'yý de.lege tayin ettiðimi bildirdim. Bu notaya hükûmetçe
de 4 Ekim l922tarihli etraflý bir cevap verildi. Bu cevapta, konferans
yeri olarak Ýzmirteklif edildi. Boðazlar meselesi dolayýsýyla, Rusya,
Ukrayna ve Gürcistan Cumhuriyetleri'nin de daveti istendi. Diðer konular
üzerindeki görüþlerimiz de ana çizgileriyle bildirildi.
Mudanya'da, Ý s m e t P a þ a 'nýn baÞkanlýðý altýnda, Ýngiliz delegesi General Harrington, Fransýz delegesi GeneralCharpy, Ýtalyan delegesi Genera1 MonbeI1i 'nin katýldýklarýkonferans toplandý. Bir hafta kadar süren tartý$malý görüþmelerden sonra, 11 Ekimde, Mudanya Ateþkes Anlaþmasý imzalandý. Böylece, Trakyaana vatana katýlmýþ oldu. Efendiler, zaferden sonra, bizim Ýzmir'deki siyasî temaslarýmýzüzerine, Ankara'da Bakanlar Kurulu'nun daha doðrusu bazý bakanlarýntelâþlý bir duruma girdikleri farkedildi. Askerî görevimin son bulmuþ olduðunu, bundan sonraki siyasiiþlerin Bakanlar Kurulu'na ait olduðunu hissettirecek þekilde, beni Ankara'ya davet ettiler. Halbuki, ne askerî görevim son bulmuþtu ne desiyasî ve diplomatik konularla ilgilenmek ve uðra$maktan kendimi aIabilirdim. Bu bakýmdan, Ýzmir'den ordunun baþýndan ve baþlattýðým siyasî iliþkilerden uzaklaþamazdým. Bundan dolayýdýr ki, benimle görüþmek isteðinde bulunan ve bunda direnen hükûmet üyelerinin veya ilgili bakanlarýn Ýzmir'e yanýma gelmelerini teklif ettim. Hükûmet Baþkaný Rauf Bey 'le Dýþiþleri Bakaný Yusuf Kema1 Bey geldiler. Rauf Bey, Ýzmir'de bana bazý özel dileklerini de bildirdi. Sözgeliþi, A1i Fuat Paþa ile Refet Paþa 'nýn, zafer dolayýsýylaterfi ettirilmelerini ve kendilerine uygun birer görev verilerek memnunedilmelerini rica ettiler. Bildiðiniz üzere, muharebeden önce A1i Fuatve Refet Paþa'larýn bu harekâta katýlmalarý için türlü yollarla teþebbüste bulunmuþtum; fakat baþaramadým. Zaferden dolayý, Muharebe'de fülen hizmet edip liyakat göstermiþ olan komutanlar ve subaylarterfi ettirilmek ve takdir edilmek suretiyle elbette ödüllendirilmiþlerdi.Askerî harekâta katýlmaktan kaçýnan kimselerin de bizzat orada bulunanlarla birlikte ödüllendirilmeleri elbette kötü etki yapabilirdi .Kýsacasý, Rauf Bey'e dileklerini yerine getiremeyeceðimi söyledim. Fakat A1i Fuat Paþa, Meclis Ýkinci Baþkaný bulunduðuna göre, mevkii ve görevi kendisini memnun edebilecek bir seviyede idi. Yalnýz, açýkta bulunan Refet Paþa için uygun bir görev bulmaya çalýþacaðýmasöz verdim. Kendisini Ýzmir'e davet etmesini sövledim. Refet Paþa,Ýzmir'e gelmiþti. Fakat bu geli$ tam benim Ankara'ya döndüðüm geceye rastladýðý için kendisiyle orada görüþme imkâný olamadý. |