HALÝFE OLACAK ZATIN SIFAT VE YETKÝSÝ NE OLACAKTI |
| Þimdi, arzu buyurursanýz, Halife seçimi dolayýsýyla
Meclis'in 18 Kasým 1922 günlü gizli oturumlarýnda geçen görüþmelerle
ilgili kýsa bir bilgi vereyim :
Meclis'te konuyu pek ciddî ve önemli sayanlar vardý. Özellikle hoca efendiler, kendi ihtisaslarý ile ilgili bir konu bulduklarýndan çok dikkatli ve uyanýk idiler. Bir halife kaçmýþ. .. Onu makamýndan indirmek ve yenisini seçmek... Sonra, yenisini Ýstanbul'da býrakmayýp Ankara'ya getirmek. . . Milletin ve devletin yakýndan baþýna geçirmek. . . Kýsacasý, Halife' nin kaçmasý yüzünden Türkiye'de ve bütün Ýslâm dünyasýnda karýþýklýk çýkmýþ veyahut çýkacakmýþ... Onun için tedbirler alýnmalý imiþ... þeklinde düþünceler, endiþeler ortaya atýlýyordu. Bazý konuþmacýlar da halife olacak zatýn sýfat ve yetkisinin ne olacaðýný tespit gereðinden söz ediyorlardý. Görüþme ve tartýþmalara ben de katýldým. Konuþmalarýmýn çoðu, ileri sürülen düþüncelere cevap niteliðinde idi. Söylediklerimin özü þu cümlelerde toplanýyordu : Bu konu fazlasýyla tartýþýlýp tahlil edilebilir. Ancak, tartýþma ve tahlillerde ne kadar ileri gidersek, konuyu çözüme baðlamakta da o kadar güçlük ve gecikmelere uðrarýz. Yalnýz, þu noktaya hepinizin dikkatini çekerim. Bu Meclis, Türk halkýnýn Meclisidir. Bu Meclis'in sýfat ve yetkileri yalnýz ve ancak Türk halkýnýn ve Türk vatanýnýn varlýðý ve kaderi ile ilgili ve onlar üzerinde etki yapabilir. Meclisimiz, kendi kendine bütün Ýslâm dünyasýný içine alan bir güç ve kudrete sahip olamaz Efendiler! Türk milleti ve onun temsilcilerinden kurulmuþ bulunan Meclis'imiz kendi varlýðýný, halife ünvanýný taþýyan veya taþýyacak olan bir zatýn eline veremez ve vermeyecektir Efendiler! Bundan dolayý Ýslâm dünyasýnda karýþýklýk varmýþ veyahut olacakmýþ. Bunlarýn hepsi anlamsýz ve yalan sözlerdir. Kim söylemiþse yalan söylemiþtir, yalan söylüyor." Bu sözüme itiraz eden bir zata cevap verdim ve açýkça dedim ki : - Sen yalan söyleyebilirsin, yaratýlýþýn buna elveriþlidir! Efendiler, ortalýðý gürültüye vermenin gereði olmadýðýný açýkladýktan sonra, dedim ki : "Bizim dünya gözündeki en büyük güç ve kudretimiz, yeni þekil ve mahiyetimizdir. Hilâfet makamý esaret altýnda olabilir. Halife ünvanýný taþýyanlar, yabancýlara sýðýnabilirler. Düþmanlar ve halifeler elele verip her þeyi yapabilecek bir iþbirliðine giriþebilirler. Fakat yeni Türkiye'nin rejimini, politikasýný ve kuvvetini hiç bir þekilde sarsamazlar . |