TÜRK DELEGELER HEYETÝ BAÞKANI ÝSMET PAÞA ÝLE HÜKÜMET BAÞKANI RAUF BEY ARASINDA ÇIKAN ANLAÞMAZLIK |
| Etendiler, burada, Lozan barýþ görüþmeleri sýrasýnda
çýkan ve barýþ imzalandýktan sonra açýða vurulup yayýlan bir konuyu
ele alarak kamuoyunu aydýnlatmak isterim. Açýða vurulan ve yayýlan
konu, Türk Delegeler Hey'eti Baþkaný Ýsmet Paþa ile Hükûmet Baþkaný
Rauf Bey arasýnda çýkan anlaþmazlýktýr.
Bu anlaþmazlýðý, ilgili belgeleri inceleyerek köklü ve ciddî sebeplere dayandýrmak güçtür. Bu bakýmdan, anlaþmazlýðý daha çok ruhî ve duygusal açýdan deðerlendirmek gerektiði görüþündeyim. Çeþitli vesilelerle belirtmiþtim ki, Lozan Konferansý söz konusu olduðu zaman, Delegeler Hey'eti Baþkanlýðý'na R a u f B e y 'in getirilmesi eðilimi vardý. Gerçekten R a u f B e y de Delegeler Hey'eti Baþkaný olmak istiyordu. Ý s m e t P a þ a'nýn askerî danýþman olarak kendisiyle birlikte gönderilmesini de benden rica etmiþti. Ben, R a u f Bey'e, Ýsmet Paþa 'dan yararlanmanýn, ancak onun baþkan olarak gönderilmesiyle mümkün olacaðý cevabýný verdim. Sonra, bilindiði gibi, Rauf Bey 'i göndermedik, Ýsmet Paþa ordunun baþýndan alýndý. Dýþiþleri Bakanlýðý'na seçilerek Delegeler Hey'eti Baþkanlýðý'na getirildi. Lozan Konferansý'nýn birinci dönemi kapandýktan sonra, Ý s m e t Paþa 'nýn uðradýðý hücum ve eleþtirileri anlatmýþtým. Buna raðmen, ikinci defa Lozan'a gönderilen yine Ýsmet Paþa oldu. Ý s m e t Paþa, Lozan görüþmelerini büyük bir baþarýyla idare ediyordu. Görüþme safhalarýný düzenli olarak Bakanlar Kurulu'na bildiriyordu. Bazý önemli konularda Hükûmet'in düþünce ve görüþlerini soruyor veya talimat bekliyordu. Çözüm bekleyen meseleler önemli, mücadele ciddî ve üzücü idi. Rauf Bey 'de, Ýsmet Paþa'nýn görüþmeleri Ýdare ediþ tarzýný beðenmezlik duygusu uyanmýþtý. Bu duygusunu Bakanlar Kurulu'ndaki arkadaþlarýna da telkin etme isteðine kapýlmýþtý. Bakanlar Kurulu'nda Ýsmet Paþa 'nýn raporlarý okundukça, zaman zaman, Ýsmet Paþa bu iþi baþaramayacak denmeye baþlanmýþ. . . Hattâ bir aralýk, Ýsmet Paþa'yý geri çaðýrma teklifi ortaya atýlmýþ. . . R a u f Bey, bu teklifi derhal oylamaya kalkýþmýþ. . . Bakanlar Kurulu'na Millî Savunma Bakaný olarak katýlan Kâzým Paþa'nýn itirazý üzerine vazgeçilmiþ... |