MECLÝS'TE FETHÝ BEY'ÝN BAÞKANLIÐINDAKÝ HÜKÜMET'E VE FETHÝ BEY'ÝN ÞAHSINA KARÞI SATAÞMALAR VE TENKÝTLER BAÞLADI |
|
Efendiler, çok geçmeden, Meclis'te, F e t h i B e y'in baþkanlýðýndaki hükûmete ve özellikle F e t h i B e y in þahsýna karþý sataþmalar ve tenkitler baþladý. Anlaþýldýðýna göre, milletvekillerinde bakan olma istek ve hevesi çoðalmýþtýr. Ýþbaþýnda bulunan bakanlarý beðenmiyorlardý. Yeni seçimde, partimiz adýna milletvekillikleri saðlanmýþ olan birtakýmlarý da Hükûmet aleyhindeki cereyanlarý körükleyerek kendi maksatlarýna göre yararlanma fýrsatlarý hazýrlamaya çalýþýyorlardý. Muhalefete geçecekleri sezilen milletvekillerinin meclis çoðunluðunu aldatarak Hükümet'e ve Meclis'e karþý hâkim bir duruma geçmek maksadýný güttükleri anlaþýlýyordu. F e t h i B e y, dikkatini ve çalýþma gücünü Hükûmet Baþkanlýðý görevinde yoðunlaþtýrabilmek için Ýçiþleri Bakanlýðý'ndan istifa etti. Ayný tarihte, A l i F u a t P a þ a 'nýn çekilmesi ile Meclis Ýkinci Baþkanlýðý da boþaldý (24 Ekim 1923). Bizimle görüþte ve yapýlan çalýþmalarda uzlaþma ve iþbirliði aramayý gerekli bulmaksýzýn baðýmsýz ve gizli çalýþan bir grup belirdi. Bu grup, iyi niyetli ve hakký tutar gibi görünerek bütün parti üyelerini kendi görüþlerine çekmekte baþarýlý olmaya baþladý. Örnek olarak, bir parti toplantýsýnda, Ýçiþleri Bakanlýðý'na Erzincan milletvekili bulunan S a b i t B e y 'in, Meclis Ýkinci Baþkanlýðýna da Ýstanbul'da bulunan R a u f B e y' in Meclis'ce seçilmesini karar altýna aldýrdý (25 Ekim 1923). Oysa, ben, S a b i t B e y'in Ýçiþleri Bakaný olmasýný uygun görmemiþtim. S a b i t B e y 'in bazý illerin valiliklerinde bulunmuþ olmasýný, yeni Türkiye'nin yeni þartlara baðlý iç iþlerini idare edebileceðine yeterli bir delil sayamýyordum. R a u f B e y 'in de Meclis Ýkinci Baþkanlýðý'na seçilmesini doðru bulmuyordum. Çünkü, R a u f B e y, daha dün Hükûmet Baþkaný idi.O makamý, ne gibi duygularýn etkisinde kalarak hareket ettiði için terke mecbur edildiði bilinmekteydi. Buna raðmen, onu Meclis'in Ýkinci Baþkanlýðý'na getirmekle, bütün Meclis'in onunla ayný görüþte olduðunu yani bütün Meclis'in, Lozan Barýþ Antlaþmasý'ný yapan ve Hükûmet'te Dýþiþleri Bakaný olarak bulunan Ý s m e t P a þ a 'nýn aleyhine olduðunu göstermek maksadý güdülüyordu. Efendiler, yeni Meclis, ilk döneminde, gizli bir muhalefet grubunun tuzaðýna düþme durumuyla karþý karþýya kaldý. F e t h i B e y ve arkadaþlarý, Hükûmet iþlerini sükûnetle yürütemeyecek bir duruma getirildi. F e t h i B e y bu durumdan bana defalarca þikâyet etti ve kendisi Hükûmet'ten çekilmek istedi. Öteki bakanlar da ayný þekilde þikâyetlerde bulunuyorlardý. Kötülük, Hükûmet'in Meclis'ce seçilmesinden ileri geliyordu. Bu gerçeði çoktan görmüþtüm. |