UYGULANMASI ÝÇÝN SIRASINI BEKLEDÝÐÝM BÝR DÜÞÜNCENÝN UYGULANMA ZAMANI GELMÝÞTÝ |
|
Ben, Meclis'te, gizli ve muhalif bir grubun bulunduðunu farkettikten, Meclis çalýþmalarýnda duygularýn hâkim duruma geçtiðini gördükten ve Bakanlar Kurulu'nun çalýþma düzeninin her gün olur olmaz birtakým sebeplerle altüst edilmekte olduðuna kanaat getirdikten sonra, uygulanmasý için sýrasýný beklediðim bir düþüncenin uygulanma anýnýn geldiðine hükmetmiþtim.Bunu itiraf etmeliyim. Buna göre, þimdi vereceðim bilgileri ve yapacaðým açýklamalarý anlamak daha kolay olacaktýr. Efendiler, Halk Partisi'nin R a u f B e y 'i kendisi toplantýda buIunmadýðý halde Meclis Ýkinci Baþkanlýðý'na, S a b i t B e y 'i de Ýçiþleri Bakanlýðý'na aday seçtiði tarih 25 Ekim 1923 Perþembe günüdür. Ayný gün ve ertesi Cuma günü Hükûmet üyeleri Çankaya'da benim baþkanlýðýmda toplandý. Gerek Hükûmet Baþkaný F e t h i B e y'in ve gerek diðer bakanlarýn istifa etmeleri zamanýnýn geldiðini ve bunun gerekli olduðunu bildirdim.Meclis'ce yeni hükûmet seçildiðinde, þimdiki hükûmette bulunan üyelerden yeniden seçilenler olursa, onlar bu seçimden sonra da istifa ederek yeni hükûmete katýlmayacaklardýr, esasýný da kabul ettik. Yalnýz, o zamanlar, bakanlar gibi seçilen ve kabineye dahil bulunan Genelkurmay Baþkaný F e v z i P a þ a, bu kararýn dýþýnda býrakýldý. Çünkü ordu yönetim ve komutasýnýn rastgele birisine verilmesi doðru görülmedi. Efendiler, bu türlü hareketin ve alýnan kararýn nasýl bir maksada dayandýðý incelenirse, þu sonuca varýlýr : Ýhtiraslý grubu, hükûmet kurmakta tamamen serbest býrakýyoruz. Þimdiki kabinede bulunan bakanlardan hiçbiri katýlmaksýzýn, tamamen istedikleri kimselerden oluþan,istedikleri gibi bir kabine kurarak memleket mukadderatýna hâkim oImalarýnda bir sakýnca görmüyoruz. Fakat ne hükûmet kurmaya ve ne de kursalar bile memleketi yönetme iktidarý göstereceklerine emin bulunuyoruz. Meclis'i aldatmaya çalýþan ihtiraslý grup, þu veya bu tarzda bir hükûmet kurmayý baþarabildiði takdirde, bir müddet bu hükûmetin idare þeklini ve idaredeki iktidarýný takip etmenin ve hattâ ona yardýmcý olmanýn doðru olacaðýný düþündük. Fakat bu þekilde kurulacak bir hükûmet, memleket yönetiminde ve yeni gayelerimizi gerçekleþtirmekte beceriksizlik gösterir ve baþka maksatlara yönelirse, bunu Meclis'te açýklayarak, Meclis'i aydýnlatma yolunu tercih ettik. Hükûmet kurmayý baþaramadýklarý takdirde, doðacak karýþýklýðýn Meclis'i uyandýracaðý tabiî idi. Bunalým ve karýþýklýðýn devamýna seyirci kalýnamayacaðýndan,iþte o zaman, bizzat müdahale ederek ve tasarladýðým þekli açýkça ortaya koyarak iþi kökünden halledebileceðimi düþünmüþtüm. |