RAUF BEY'ÝN CUMHURÝYET'ÝN ÝLANI DOLAYISIYLE ÝKÝ ÝSTANBUL GAZETESÝNE VERDÝÐÝ DEMEÇ

Efendiler, Rauf Bey de bu münasebetle, gazetecilere demeç vermiþtir. Rauf Bey'in Cumhuriyet'le ilgili görüþünü ve millî hâkimiyetten ne anladýgýný ortaya koyan demecini 1 Kasým 1923 tarihlÝ Vatan gazetesinde okumuþtum. Vatan ve Tevhit gazetelerinin sahipleri ve baþyazarlarý ile Rauf Bey'in baþbaþa vererek düzenledikleri sorularla bunlarýn cevaplarýndan bazýlarýný yeniden birlikte gözden geçirelim :

Cumhuriyet konusunda, kamuoyunda, beklenmedik bir durumla karþýlaþmýþ olma duygusu varmýþ. Þimdiye kadar bulunduðu yüksek makamlar dolayýsýyla ve Ýstanbul milletvekili sýfatýyla Rauf Bey'in ne düþündüðünü seçmenlerinin sorup öðrenmek haklarý imiþ... Efendiler, bu soruyu düzenleyenlere biz de bir soru soralým :

Önce, kamuoyunun ne düþündüðünü hangi yolla nasýl öðrenmiþler? Sonra, Ýstanbul seçmenleri, yalnýz tek iki gazeteciden mi ibaretti; yoksa,bütün seçmenler, iki gazeteciye milletvekillerinin düþüncesini sormak için vekâlet mi vermiþlerdir? Yoksa bu, Rauf Bey'in : '' Seçmenlerin bu hakkýný büyük bir saygýyla kabul edenlerden olduðunu, kendisini seçerken gösterdikleri yüksek güvene teþekkür borcu bulunduðunu ve ona lâyýk olmaya çalýþacaðýný, kendisine verdikleri emaneti her zaman ve her yerde korumak ve en iyi þekilde idare etmek için kudret ve kabiliyetinin son kertesine kadar çalýþacaðýna güvenmelerini'' söylemeye zemin hazýrlamak için miydi? Gerçi, bir milletvekilinin seçmenleri için bu yolda konuþmasý pek uygundur. Ancak, yerinde, zamanýnda ve samimî olmak þartýyla! Yoksa, Curýhuriyet'in ilânýnda, kamuoyunun beklenmedik bir durum karþýsýnda býrakýlmýþ olduðu þeklindeki kasýtlý bir soruya karþý ''seçmenlerin verdikleri emaneti her zaman ve her yerde koruyacaðý ve en iyi þekilde idare edeceði'' yolunda güvence vermeye kalkýþmanýn anlamý nedir?

Oysa, Efendiler, 29/30 gecesi Ýstanbul'da geçmiþ olan bir olayý açýklarsam bütün millet gibi Ýstanbul halkýnýn da gerçek duygularýnýn ne olduðunu kolaylýkla anlarsýnýz. Cumhuriyet'in ilân edildiði gece, Ýstanbul Komutaný Þükrü Nailî Paþa, Ýstanbul halkýnýn temsilcileri tarafýndan, Fatih Belediyesi'nde verilen bir ziyafete davetliydi. Paþa, ziyafet sýrasýnda Ankara'dan resmî bir bildiri aldý ve onu uygulamaya koymadan önce Ýstanbul halkýnýn sayýn temsilcilerine okudu. Bildiri þuydu :''Türkiye Büyük Millet Meclisi Cumhuriyet ilânýna karar verdi. Bunu yüz bir pâre top atýþýyla ilân ediniz.''